Το Κτήμα θυμάται...
«Είδα τους πρώτους Βαυαρούς να φτάνουν…»
«Γνώρισα εποχές ακμής…»
«Έζησα τη σιωπή της εγκατάλειψης…»
«Και σήμερα ξαναζωντανεύω…»
«Εδώ ξεκίνησαν όλα»
θυμάμαι... πριν ακόμη αποκτήσω όνομα
Στις αρχές του 19ου αιώνα εδώ απλωνόταν μια γη εύφορη, με νερά, δέντρα και καλλιέργειες. Ένας τόπος έξω από την Αθήνα, με ιδιαίτερο μικροκλίμα και φυσικό πλούτο.
Το 1837, λίγα μόλις χρόνια μετά τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους, έφτασαν εδώ Βαυαρικές οικογένειες, στο πλαίσιο της αποικίας που δημιουργήθηκε επί Βασιλιά Όθωνα.
Έφεραν μαζί τους γλώσσα, τεχνικές, καλλιέργειες, συνήθειες και έναν νέο τρόπο κατοίκησης.
…και το Ηράκλειο έγινε γνωστό ως η Μικρή Βαυαρία.
Η τοπική μνήμη κρατά ακόμη μια ιδιαίτερη αφήγηση.
Λέγεται πως για να επιλεγεί ο τόπος, δοκιμάστηκε το κλίμα του με έναν ευρηματικό τρόπο — Η ιστορία αναφέρει πως για την επιλογή της περιοχής οι Βαυαροί τοποθέτησαν κομμάτια κρέατος σε διάφορα σημεία της Αττικής ώστε από την αλλοίωσή τους, να αντιληφθούν που υπάρχει ευνοϊκότερο κλίμα. Μια ιστορία που πέρασε από γενιά σε γενιά σαν θρύλος.
Ιστορία ή μύθος;
Ίσως και τα δύο.
εδώ ρίζωσαν
οι πρώτες οικογένειες
Η είσοδος του ορυχείου στην Κύμη
Κάπως έτσι άρχισαν όλα…
Όταν το 1833, έφτασε στο Ναύπλιο ο 17χρονος τότε Όθωνας ως πρώτος βασιλιάς της Ελλάδας, συνοδευόταν από Βαυαρούς αξιωματικούς, στρατιώτες, επιστήμονες και τεχνίτες. Ανάμεσά τους ήταν και ο μεταλλειολόγος Γιόχαν Άνταμ Φουξ (1797-1851), στον οποίον ανατέθηκε η διοργάνωση των μεταλλείων της Κύμης και του Λαυρίου.
Οι περισσότεροι Βαυαροί, αναμεσά τους και ο Γιόχαν Άνταμ Φουξ, εγκαταστάθηκαν στο Αράκλι, το σημερινό Ηράκλειο Αττικής, επιλέγοντας την περιοχή για το ευνοϊκό της μικροκλίμα. Εκεί ίδρυσαν τη βαυαρική στρατιωτική αποικία, μια μικρή κοινότητα με σπίτια και σχολείο.
Γιόχαν Τζορτζ Φουξ
Τον Μάιο του 1851 έφτασε στην Ελλάδα ο Γιόχαν Τζορτζ Φουξ, γιος του Γιόχαν Άνταμ. Από τον απογοητευτικό, όπως του φάνηκε, Πειραιά, ο νεαρός ξεκινάει με τα πόδια να φτάσει στο Ηράκλειο, στο σπίτι του πατέρα του, όταν, πλησιάζοντας, στην περιοχή της Μαγκουφάνας (σημερινή περιοχή της Πεύκης), βλέπει μια συμμορία να πυροβολεί έναν άνθρωπο, μέσα στη σκοτεινή δημοσιά.
Σκύβοντας για να τον βοηθήσει, ανακαλύπτει πως είναι ο πατέρας του!
Παρά την τεράστια οδύνη του, εντυπωσιάζεται από τον τόπο και αποφασίζει να μείνει για πάντα σε αυτή την παράξενη περιοχή της Ελλάδας, στην περιοχή που ζούσε ο αγαπημένος του πατέρας. Στο Ηράκλειο.
Γιόχαν Καρλ Φουξ
Ο Γιόχαν Καρλ Φουξ, γεννήθηκε το 1832 στο Muhldorf της Βαυαρίας, όπου σπούδασε ζυθοποιία. Μόλις εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα πολιτογραφήθηκε ως Κάρολος Ιωάννης Φιξ και ξεκίνησε την παραγωγή της μπύρας, ορμώμενος από το γεγονός ότι υπήρχαν στο Ηράκλειο πολλοί Βαυαροί αξιωματικοί.
To 1858 ίδρυσε το πρώτο μικρό ζυθοποιείο -τα ερείπια του σώζονται έως σήμερα, στην οδό Ηρακλείου απέναντι από τον ναό του Αγίου Λουκά. Το γερμανικό επίθετο «Fuchs», που προφερόταν «Φουξ», αποδόθηκε από τους Έλληνες ως «Φιξ»· ένα όνομα που έμελλε να γίνει συνώνυμο της μπίρας.
Μπύρα Φιξ, η πρώτη στη χώρα
Η μπύρα Φιξ, η πρώτη στη χώρα, είναι τόσο καλή, που χρίζει τον Κάρολο Φιξ επίσημο προμηθευτή της βασιλικής αυλής, τίτλο που διατηρεί και όταν αλλάζει η δυναστεία και αναλαμβάνει ο Δανός Γεώργιος Α’.
Παράλληλα, ο Ιωάννης Φιξ απέκτησε γη εδώ
Κτήμα 27 στρεμμάτων
Και άρχισα να μεταμορφώνομαι.
Στις αρχές του 20ού αιώνα χτίστηκε η θερινή έπαυλη.
Νεοκλασική, εκλεκτικιστική, επιβλητική.
Γύρω μου αναπτύχθηκαν βοηθητικά κτίσματα, καλλιέργειες, αποθήκες, δέντρα, πηγάδια, ζωή.
Η Φωτογραφία είναι από το βιβλίο «Κάποτε στο Παλαιό μας Ηράκλειο» του Γιάννη Αντωνίου Ροσσολάτου.
(Πηγή)
Θυμάμαι γέλια στις βεράντες... Παιδιά να παίζουν ανέμελα...
Θυμάμαι
Δεξιώσεις.
Περιπάτους.
Την «καλή κοινωνία» της Αθήνας να περνά τα καλοκαίρια εδώ.
Δεν ήμουν μόνο μια έπαυλη.
Ήμουν τόπος συνάντησης.
Στους κήπους και τις αυλές μου συναντιούνταν νέοι και παρέες.
Γελούσαν, μοιράζονταν τον χρόνο και τον χώρο, δίνοντας ζωή σε κάθε γωνιά μου.
Ήμουν ένας τόπος που ένωνε ανθρώπους...
Δεν ήμουν μόνο έπαυλη...
Ήμουν καθημερινότητα.
Και οι τοίχοι μου κράτησαν ιστορίες.
Και τις θυμούνται.
Η ιστορία μου δεν έμεινε μόνο μέσα στις αυλές μου...
Απλώθηκε πολύ πιο πέρα.
Η οικογένεια Φιξ συνδέθηκε με τη γέννηση της βιομηχανικής Ελλάδας.
Η ζυθοποιία Φιξ υπήρξε η πρώτη οργανωμένη ζυθοποιία του νεότερου ελληνικού κράτους. Ένα εγχείρημα που σημάδεψε την οικονομική και βιομηχανική ιστορία της χώρας.
Από το Ηράκλειο ως το Κολωνάκι και αργότερα τη λεωφόρο Συγγρού, το όνομα Φιξ έγινε σύμβολο μιας εποχής εκσυγχρονισμού.
Ετικέτες...
Αφίσες...
Διαφημίσεις...
Βιομηχανική αισθητική...
Πρόοδος.
Κι εγώ, παρότι ήμουν τόπος κατοικίας και όχι εργοστάσιο, παρέμεινα κομμάτι αυτής της ιστορίας.
Μάρτυρας μιας Ελλάδας που άλλαζε...
Ύστερα ήρθε η σιωπή.
Οι φωνές αραίωσαν.
Οι πόρτες έκλεισαν.
Ο χρόνος άρχισε να αφήνει πάνω μου τα σημάδια του.
Εγκατάλειψη. Φθορά. Ερείπια.
Να με φαντάζονται ζωντανό.
Να παλεύουν να σωθώ.
Να με θεωρούν δικό τους.
Δεν ήμουν μόνο ιδιοκτησία.
Ήμουν κομμάτι της πόλης.
Και η πόλη δεν με ξέχασε.
Ακόμη και στη σιωπή.
Και έπειτα ήρθε η δικαίωση
Για δεκαετίες, η πόλη με διεκδικούσε.
Με περίμενε.
Με φανταζόταν ξανά ζωντανό.
Τον Απρίλιο του 2021, το Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου Αττικής, με δήμαρχο τον Νίκο Μπάμπαλο, έλαβε μια ιστορική και δύσκολη απόφαση: την αναγκαστική απαλλοτρίωση των 27 στρεμμάτων μου.
Απαιτούσε αυξημένη πλειοψηφία — η δημοτική αρχή διέθετε 15 από τους 31 δημοτικούς συμβούλους.
Απαιτούσε συνεργασίες.
Απαιτούσε υπέρβαση.
Δεν υπήρξε καθολική συναίνεση.
Με τη στήριξη της δημοτικής αρχής, τη συμβολή του ΔΙΚΤΥΟΥ ΠΟΛΙΤΩΝ και ενός ανεξάρτητου δημοτικού συμβούλου, ο Δήμος κατάφερε να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή μου στους δημότες.
Oι δημοτικοί σύμβουλοι που το ψήφισαν
Η διαδρομή δεν ήταν εύκολη.
Πέρασε μέσα από δυσκολίες, καθυστερήσεις και αντιπαραθέσεις.
Αλλά υπήρξε επιμονή.
Και αποτέλεσμα.
Τον Δεκέμβριο του 2022, πέρασα οριστικά στα χέρια του Δήμου και των κατοίκων.
Ύστερα από τέσσερις δεκαετίες αναμονής, η πόλη κατάφερε να αποκτήσει αυτό που της ανήκε.
Ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε.
Όχι ως τέλος μιας ιστορίας.
Αλλά ως αρχή.
Σήμερα δεν είμαι μόνο μνημείο.
Είμαι ένας τόπος που επιστρέφει στη ζωή.
Ένας τόπος που ανήκει ξανά στους ανθρώπους του.
