Περιηγηθείτε στο
Κτήμα Φιξ
Το Κτήμα Φιξ αποτελεί μια έκταση 27 στρεμμάτων στα όρια του Δήμου Ηρακλείου Αττικής, στα σύνορα με τους όμορους Δήμους Λυκόβρυσης – Πεύκης και Μεταμόρφωσης.
Ιερός Ναός
Αγίου Λουκά
Ο Δήμος Ηρακλείου γεννήθηκε σαν μικρή κοινότητα στην καρδιά της παλιάς Αττικής και μεγάλωσε σιγά-σιγά με τον καιρό έγινε ανεξάρτητος και δυνατός δήμος κρατώντας ζωντανές τις παραδόσεις του τόπου του πάντα συνδεδεμένος στενά με την Αθήνα και την ιστορία της
Περιηγηθείτε στον Ι.Ν.
της Αγίας Τριάδας
Ο Δήμος Ηρακλείου έχει ιστορία παλιά και πλούσια, ξεκίνησε ως μικρή κοινότητα στην Αττική αναπτύχθηκε, με τα χρόνια έγινε αυτόνομος και δυνατός δήμος, διατηρεί την παράδοση μαζί με σύγχρονη ζωή, συνδέεται στενά με την πόλη της Αθήνας καθημερινά.
στην ιστορία του Ν. Ηρακλείου
Οι πρώτες αναφορές για το σημερινό Ηράκλειο Αττικής εντοπίζονται στους κλασικούς χρόνους. Συνδέονται με τον δήμο των Ιφιστιάδων ή Ηφαιστιάδων και τεκμηριώνονται έμμεσα μέσω επιγραφικών, τοπωνυμικών και φιλολογικών πηγών. Εικάζεται πως το «Ηφαιστία» παραπέμπει σε ένα πολιτισμικό και θρησκευτικό πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύχθηκε η ανθρώπινη δραστηριότητα. Η λατρεία του Ηφαίστου σχετίζεται με αγροτικές, τεχνικές και παραγωγικές δραστηριότητες, οι οποίες υποστήριζαν την οικονομία της Αθήνας.
Η περιοχή, την εποχή εκείνη, δεν συγκροτούσε αυτοτελές αστικό κέντρο, αλλά προσδιόριζε έναν αγροτικό χώρο με καλλιέργειες, μικρούς οικιστικούς πυρήνες και παραγωγικές δραστηριότητες, ενταγμένες στο ευρύτερο σύστημα της αθηναϊκής ενδοχώρας.
στη Ρωμαϊκή Αθήνα
Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, η περιοχή του σημερινού Ηρακλείου Αττικής εντάχθηκε πλήρως στο διοικητικό και τεχνικό σύστημα της ρωμαϊκής Αθήνας και συμμετείχε ενεργά στο δίκτυο υποδομών και αγροτικής παραγωγής της Αττικής. Κομβικό ρόλο διαδραμάτισε η κατασκευή του Αδριάνειου Υδραγωγείου (2ος αι. μ.Χ.), τμήματα του οποίου διέρχονταν από την περιοχή του αρχαίου δήμου των Ιφιστιάδων. Το υδραγωγείο, που μετέφερε νερό από την Πεντέλη και την Πάρνηθα προς την Αθήνα, αποτέλεσε βασική υποδομή ύδρευσης για αιώνες, γεγονός που υποδηλώνει τη συνεχή κατοίκηση και τη στρατηγική σημασία της περιοχής.
Άποψη κατάλοιπων του Αδριάνειου Υδραγωγείου σήμερα
Στα Βυζαντινά χρόνια το σημερινό Ηράκλειο Αττικής εντασσόταν στο αγροτικό και εκκλησιαστικό τοπίο της βόρειας Αττικής, διατηρώντας τη συνεχή ανθρώπινη παρουσία που είχε διαμορφωθεί ήδη από την Αρχαιότητα. Η περιοχή χαρακτηριζόταν από καλλιεργήσιμες εκτάσεις, μικρούς οικιστικούς πυρήνες και λατρευτικούς χώρους που εξυπηρετούσαν τον τοπικό πληθυσμό. Σημαντικό τεκμήριο της περιόδου και της ένταξης του Ηρακλείου στη διοικητική και εκκλησιαστική επικράτεια της μεσαιωνικής Αθήνας, αποτελεί ο Ναός Αγίου Γεωργίου, ο οποίος ενσωματώνει αρχιτεκτονικά και λατρευτικά στοιχεία παλαιοχριστιανικής και μεσοβυζαντινής παράδοσης.
Ανάπτυξη του Ηρακλείου ως αγροτικού χώρου στα Βυζαντινά χρόνια
Η περιοχή, ακολουθώντας τις γενικότερες εξελίξεις της Αττικής μετά το 1204, εντάχθηκε στο Δουκάτο των Αθηνών. Οι ιστορικές πηγές και η τοπική τοπωνυμία δείχνουν ότι διατήρησε κυρίως τον αγροτικό της χαρακτήρα, χωρίς έντονη λατινική αστική εγκατάσταση. Αν και καταγράφονται εγκαταστάσεις Αρβανιτών σε περιοχές της βορειοδυτικής Αττικής από τα τέλη του 14ου αιώνα, δεν προκύπτουν σαφείς ενδείξεις εκτεταμένης αρβανίτικης εγκατάστασης στον χώρο του σημερινού Ηρακλείου.
Η ανθρώπινη παρουσία συνεχίστηκε αδιάλειπτα, ενταγμένη στο αγροτικό και εκκλησιαστικό τοπίο της μεσαιωνικής Αθήνας, προετοιμάζοντας τη μετάβαση προς την Οθωμανική περίοδο.
Το Ηράκλειο εντάσσεται στο Δουκάτο των Αθηνών
Περισσότερα
Η Αττική καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1456 και εντάχθηκε σε διοικητικό σύστημα καζάδων με έδρα τη Χαλκίδα. Τότε, το λεγόμενο Αράκλι, το οποίο θεωρείται γλωσσική εξέλιξη της αρχαίας ονομασίας Ηράκλειο, δεν αποτέλεσε ενιαίο αστικό κέντρο, αλλά αγροτική περιοχή με διάσπαρτους οικιστικούς πυρήνες, συχνά σε συνάρτηση με τους Χαλκωματάδες και γειτονικές κοινότητες. Η οικονομία βασίστηκε κυρίως στην ελαιοκαλλιέργεια, τη γεωργία και τη μικρή κτηνοτροφία. Σημαντικές εκτάσεις περιήλθαν σε μεγάλους γαιοκτήμονες και μοναστηριακή ιδιοκτησία (ιδίως της Μονής Φιλοθέης), ενώ στα τέλη του 18ου αιώνα μεγάλο μέρος της περιοχής ανήκε στο βακούφι του Χασεκή.
Οι πολεμικές συγκρούσεις της περιόδου 1821–1827 και οι επιδημίες οδήγησαν σε πληθυσμιακή ύφεση, με αποτέλεσμα, κατά την άφιξη του Όθωνα, η περιοχή να εμφανίζεται αραιοκατοικημένη.
Ιδρύεται στο Ηράκλειο η Βαυαρική Στρατιωτική Αποικία
Περισσότερα
Με την ανακήρυξη του Βαυαρού Όθωνα ως πρώτου βασιλιάς της Ελλάδας, ξεκίνησε μια νέα εποχή για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, το οποίο επιχειρούσε να οργανωθεί διοικητικά και θεσμικά μετά από χρόνια πολέμου. Τον Μάιο του 1837, τέσσερις Βαυαροί στρατιωτικοί —οι Νάιντελ (Neidel), Βέρνερ (Werner), Βουθ (Wuth) και Ζίγκλερ (Ziegler)— υπέβαλαν επίσημο αίτημα προς τον βασιλιά Όθωνα, ζητώντας την άδεια να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα. Το αίτημά τους αποτέλεσε την αφετηρία για την ίδρυση της βαυαρικής στρατιωτικής αποικίας στο αραιοκατοικημένο τότε Ηράκλειο, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τον προσωρινό στρατιωτικό σταθμό σε μόνιμο οικισμό.
Η εγκατάσταση της οικογένειας Φιξ στο Ηράκλειο
Περισσότερα
11 Ιουνίου 1837
Η ίδρυση στρατιωτικής αποικίας στο Ηράκλειο θεσμοθετήθηκε με τα Βασιλικά Διατάγματα της 24ης Μαΐου και της 11ης Ιουνίου 1837.
Τα Βασιλικά Διατάγματα ίδρυσης της στρατιωτικής αποικίας
Περισσότερα
Τα διατάγματα αυτά ρύθμιζαν με σαφήνεια ζητήματα παραχώρησης γης, διοίκησης και προνομίων στους νέους οικιστές. Προβλεπόταν η απόδοση αγροτεμαχίων, κατοικιών και μέσων παραγωγής, με στόχο την οικονομική αυτάρκεια και τη μόνιμη εγκατάσταση των Βαυαρών. Η κρατική αυτή παρέμβαση σηματοδοτεί τη μετάβαση από την πρωτοβουλία στην επίσημη ίδρυση του «βαυαρικού Ηρακλείου», το οποίο αποτέλεσε τον πυρήνα του σύγχρονου οικισμού και εντάχθηκε οργανικά στον σχεδιασμό του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
19ος αιώνας
Το πρώτο Κτηματολόγιο
της Ελλάδας
Περισσότερα
Το πρώτο κτηματολόγιο στην Ελλάδα συντάχθηκε στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Οθωνα και αφορά τον συνοικισμό Αράκλι ή Ηράκλη. Η γεωμετρική αποτύπωση έγινε από τον γεωμέτρη δεκανέα Bauer τo 1837. H έκταση διανεμήθηκε σε ανεξάρτητα τμήματα ανά κατηγορία ποιότητας και χρήσης γης που μπορούσαν να παραχωρηθούν σε κάθε οικιστή. Στο κτηματολογικό διάγραμμα του Bauer το 1837, σε κλίμακα 1:4.000, αποτυπώνονται βασικά τοπογραφικά και τοπωνυμικά στοιχεία της περιοχής του τότε Αρακλίου. Μεταξύ αυτών καταγράφεται η τότε δεντροφυτεμένη περιοχή του Πρασίνου Λόφου που δεν κατατμήθηκε λόγω του πράσινου, το ρέμα που σήμερα είναι κοινό όριο των Δήμων Ηρακλείου και Αμαρουσίου και η Πλαπούτα, ως δρόμος που συνέδεε τη Νέα Ιωνία με το Χαλάνδρι, δηλαδή η σημερινή οδός Καποδιστρίου. Το 1838, σύμφωνα με το πρώτο κτηματολόγιο, στην «αποικία» ζούσαν 30 άνδρες, 7 γυναίκες και 5 παιδιά. Κάθε οικογένεια πήρε υλικά για ένα σπίτι και 42 στρέμματα (αναφέρονται και 80 στρέμματα) για καλλιέργεια.
19ος αιώνας
Διατάγματα της οθωνικής διοίκησης για τη διανομή των εκτάσεων και εξέλιξη
Περισσότερα
Η οθωνική διοίκηση έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον βαυαρικό οικισμό του Ηρακλείου, γεγονός που αποτυπώνεται στον μεγάλο αριθμό διαταγμάτων της περιόδου 1838–1843. Τα διατάγματα αυτά ρύθμιζαν το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τη διανομή των εκτάσεων μεταξύ των εποίκων και της Μονής Παναγίου Τάφου, η οποία κατείχε παρακείμενες γαίες. Οι ρυθμίσεις αφορούσαν κυρίως την παραχώρηση ή την ενοικίαση γης, καθώς και το δικαίωμα χρήσης ελαιόδεντρων. Την εγκατάσταση των Βαυαρών στο Ηράκλειο ακολούθησε η κατασκευή δρόμου που συνέδεε τη νέα οικιστική περιοχή με την Αθήνα.
Χριστόφορος Νέζερ: ο πρώτος επιστάτης βαυαρικού οικισμού ιδρύει σχολείο και διδάσκει
Περισσότερα
Ο Γιόχαν Κρίστοφ Νέζερ (1808–1883) ανέλαβε την παραλαβή και φύλαξη της Ακρόπολης μετά την αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων ενώ, παράλληλα, ορίστηκε πρώτος επιστάτης του βαυαρικού οικισμού Ηρακλείου. Το 1840 προχώρησε στο κλείσιμο των 12 οινοπωλείων σε έναν οικισμό που κατοικούσαν 3 αγαμοι άνδες και 15 οικογένειες και ίδρυσε σχολείο, στο οποίο δίδασκε ο ίδιος, δίνοντας έμφαση στην εκπαίδευση, την κοινωνική πειθαρχία και την αγροτική αυτάρκεια των κατοίκων.
Ανεγείρεται ο Καθολικός Ναός Αγίου Λουκά σε σχέδια Θ. Χάνσεν
Περισσότερα
Το 1842 ανεγέρθη ο Καθολικός Ναός Αγίου Λουκά, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της οθωνικής περιόδου στην Αττική. Ολοκληρώθηκε το 1845, σε στενή συνεργασία του βασιλιά Όθωνα με τον καθολικό επίσκοπο Ελλάδος Ιωσήφ Μπλανσίς. Με βασιλικό διάταγμα παραχωρήθηκε το οικόπεδο και τέθηκε ο θεμέλιος λίθος, υπογραμμίζοντας τον θεσμικό ρόλο του καθολικού στοιχείου στον νέο οικισμό. Ο νεογοτθικός ναός, σε σχέδια του Θ. Χάνσεν, αποτελεί επίκεντρο θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής μέχρι σήμερα, καθιστώντας το Ηράκλειο λίκνο του καθολικισμού στην Αττική.
Το πρώτο ζυθοποιείο της Ελλάδας στο Ηράκλειο
Περισσότερα
Ο Johannes Karl Fuchs έστησε στην αυλή του σπιτιού του το πρώτο ζυθοποιείο της Ελλάδας, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα. Το ζυθοποιείο λειτουργούσε και ως ταβέρνα, προσφέροντας τη μπύρα που παρήγαγε στους Βαυαρούς αξιωματικούς που διέμεναν στην περιοχή. Παρά την πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, η επιχειρηματική αυτή προσπάθεια ήταν πολύ πετυχημένη ενώ η μπύρα είχε τεράστια ζήτηση, μετέπειτα και από Έλληνες. Η πρώτη μπύρα που παρασκευάστηκε στη χώρα παίρνει φυσικά το οικογενειακό όνομα FIX. Η οικογένεια Φιξ κατείχε το μονοπώλιο της μπύρας στην Ελλάδα από το 1864 ως το 1963.
Από Βαυαρική κοινότητα σε μικτή κοινότητα Ελλήνων και Ελληνοκαθολικών
Περισσότερα
Μετά την έξωση του Όθωνα το 1862, ο οικισμός του Ηράκλειου ως Μικρή Βαυαρία άρχισε να φθίνει. Αρκετές οικογένειες, από τους περίπου 70 κατοίκους, ακολούθησαν τον εκθρονισμένο Βασιλιά. Οι κάτοικοι που έμειναν για να διατηρήσουν τον οικισμό έκαναν προξενιά με καθολικές οικογένειες κυρίως από τη Σύρο, με αποτέλεσμα την εγκατάσταση πολλών Ελληνοκαθολικών οικογενειών από τις Κυκλάδες στις οδούς Πίνδου, Δωδεκανήσου, Ανδρούτσου, Μουστακλή, Αλωνίων και Πλαπούτα. Το Ηράκλειο διατήρησε τον βαυαρικό του χαρακτήρα με την πάροδο του χρόνου, αλλά εξελίχθηκε σε μια μοναδική μικτή κοινότητα Ελλήνων και Ελληνοκαθολικών που θυμίζει την αρχική «βαυαρική» περίοδο.
Το «Θηρίο» μπαίνει σε λειτουργία και ενώνει το Ηράκλειο με την Αθήνα
Το «Θηρίο» όπως ονόμαζαν το τρένο εκείνη την εποχή γεννήθηκε την Καθαρή Δευτέρα του 1885. Η νέα γραμμή της Εταιρείας Σιδηροδρόμων Αττικής, Αθηνών-Λαυρίου, «με διακλάδωση στο Ηράκλειον», ένωνε την Αθήνα με την Κηφισιά και το Λαύριο. Είχε την αφετηρία της στην αρχή της Γ΄ Σεπτεμβρίου – Πλατεία Λαυρίου. Το τρένο ήταν κατασκευασμένο στο Βέλγιο και μπορούσε να σύρει μέχρι 12 βαγόνια που χωρούσαν έως 300 επιβάτες, αναπτύσσοντας ταχύτητα 40 χιλιομέτρων. Το τρένο απεσύρθη στις 8 Αυγούστου του 1938. Το προσωνύμιο «Το Θηρίο» (με αναφορά στο «θηρίο» του Καραγκιόζη), το απέκτησε λόγω του θορύβου που έκανε και του μαύρου καπνού που έβγαζε.
Το 1912 αποτελεί έτος ορόσημο για το Ηράκλειο Αττικής, καθώς με τον νόμο «Περί Δήμων και Κοινοτήτων» (ΔΝΖ’υπ’ αριθμ. 4057), ο οποίος επέτρεπε σε οικισμούς που διέθεταν σχολείο ή είχαν πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων να αυτονομηθούν, το Ηράκλειο αποσπάστηκε διοικητικά από τον Δήμο Αμαρουσίου και αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Κοινότητα Ηρακλείου. Το 1925 ο οικισμός, ο οποίος είχε στο μεταξύ απορροφήσει και τον παρακείμενο οικισμό «Χαλκωματάδες», αποχωρίστηκε από το Δήμο Αθηναίων και έγινε η ανεξάρτητη Κοινότητα Ηρακλείου, στην οποία συμπεριλήφθηκε και η περιοχή της Γλυκόβρυσης ή Λυκόβρυσης.
Εκπαίδευση και κοινωνική οργάνωση
Τη δεκαετία 1920-1930 ενισχύονται οι εκπαιδευτικές υποδομές του Ηρακλείου. Το 1ο Δημοτικό Σχολείο Κάτω Ηρακλείου ανεγείρεται στις αρχές της δεκαετίας του 1920, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες ενός αυξανόμενου μαθητικού πληθυσμού. Κατά τη δεκαετία του 1930, το 2ο και το 3ο Δημοτικό Σχολείο λειτουργούν προσωρινά σε ιδιωτικούς χώρους, γεγονός που καταδεικνύει τόσο τη δημογραφική πίεση όσο και την περιορισμένη διαθεσιμότητα δημόσιων κτιρίων. Η εκπαίδευση αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα κοινωνικής ένταξης και σταθερότητας, ιδίως σε μια κοινότητα που προετοιμάζεται να υποδεχθεί σημαντικές πληθυσμιακές μεταβολές.
Η πληθυσμιακή τομή του 1922 και η διοικητική επικράτεια
Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 επιφέρει δραματική πληθυσμιακή αύξηση στο Ηράκλειο Αττικής. Περίπου 2.500 Μικρασιάτες πρόσφυγες απογράφονται στην περιοχή, σε αντίθεση με τις 341 οικογένειες που υπήρχαν το 1920. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται και πρόσφυγες που εγκαθίστανται στη Νέα Ιωνία, η οποία έως το 1934 δεν είχε ακόμη συσταθεί ως Δήμος. Η διοικητική επικράτεια του Ηρακλείου τότε περιλάμβανε την Καλογρέζα και την Αλσούπολη. Οι νεοαφιχθέντες στεγάστηκαν προσωρινά σε αποθήκες, σχολεία, εκκλησίες και εγκαταλειμμένα σπίτια, ενώ δεν ήταν λίγοι εκείνοι που κατέφυγαν σε σκηνές και αυτοσχέδια παραπήγματα. Το Ηράκλειο βρέθηκε αντιμέτωπο με μια πρωτόγνωρη ανθρωπιστική και κοινωνική πρόκληση.
Η οργάνωση των προσφυγικών συνοικισμών και η θεμελίωση του σύγχρονου Ηρακλείου
Περισσότερα
Δημιουργούνται προσφυγικοί συνοικισμοί κυρίως στην ευρύτερη περιοχή των Ποδαράδων και της Καλογρέζας, όπου ανεγείρονται εκατοντάδες κατοικίες. Οι πρώτες κατασκευές είναι πρόχειρες, όμως με την πάροδο του χρόνου αντικαθίστανται από πιο μόνιμα κτίσματα. Οι νέες συνοικίες που επεκτείνουν τον οικιστικό ιστό του Ηρακλείου και αλλάζουν τη χωρική του οργάνωση με νέες γειτονιές αλλά και οι νέες τεχνικές και επαγγελματικές δεξιότητες που φέρνουν μαζί τους οι πρόσφυγες, συνδέονται άμεσα με τη μελλοντική του ανάπτυξη και τη μεταβολή της τοπικής οικονομία. Το Ηράκλειο από αγροτικός οικισμός, αποκτά σταδιακά βιοτεχνικά και προαστιακά χαρακτηριστικά. Η περίοδος 1922–1928 αποτελεί δίχως αμφιβολία τη θεμελίωση του σύγχρονου Ηρακλείου.
Σταδιακά, με τη δράση της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και τη συνδρομή ιδιωτών και φιλανθρωπικών οργανώσεων, ξεκινά η οργανωμένη αποκατάσταση των προσφύγων.
Η προσφυγική τομή και η αναδιαμόρφωση του Ηρακλείου
Ένα αναπτυσσόμενο προάστιο
Περισσότερα
Το 1928, με 3.000 κατοίκους και τη νέα γειτονιά του Νέου Ηρακλείου (περιοχή προς Ν. Ιωνία και Μαρούσι), το Ηράκλειο Αττικής συγκαταλεγόταν πλέον στους 11 μεγαλύτερους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, με ραγδαία πληθυσμιακή και οικιστική ανάπτυξη. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στη λειτουργία του σιδηροδρόμου, στην προσφυγική εγκατάσταση, στη σταδιακή διαμόρφωση γειτονιών γύρω από τον σταθμό και τον Άγιο Λουκά, αλλά και στη σταθερή ανάπτυξή του χάρη στο ήπιο κλίμα, τη γεωγραφική του θέση και τον ρόλο του ως συγκοινωνιακού κόμβου. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, ο οικισμός είχε πλέον μεταβεί από αγροτικό χωριό σε λειτουργικό προάστιο της Αθήνας, με σαφή κοινωνική και πολεοδομική ταυτότητα.
Το 1935, στη θέση του παλαιού ναού του Αγίου Γεωργίου, ανεγέρθη νέος, μεγαλύτερος ναός, που αντανακλούσε την πληθυσμιακή και πνευματική ανάπτυξη της περιοχής.
Ο Άγιος Γεώργιος σύμβολο της προσφυγικής μνήμης και της μεταπολεμικής κοινωνίας
Περισσότερα
Το 1958, ο ναός αγιογραφείται από τον Φώτης Κόντογλου και τους μαθητές του, συνδέοντας το Ηράκλειο με το καλλιτεχνικό και πνευματικό ρεύμα της μεταβυζαντινής αναγέννησης. Το έργο αυτό αποτελεί μέχρι σήμερα πολιτισμική δήλωση, που ενσωματώνει τη μνήμη των προσφύγων και τη συλλογική ταυτότητα της μεταπολεμικής κοινωνίας.
Το 1938 ολοκληρώθηκε η ανέγερση του ναού Αγίας Τριάδας, η οποία είχε ξεκινήσει από το 1920. Ο ναός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και κοινωνικά σημεία αναφοράς της περιοχής, καθώς αποτελούσε τόπο συνάντησης και καθημερινής ζωής ήδη από τα πρώτα χρόνια.
Η Αγία Τριάδα
και ο δημόσιος χώρος
Μετά το 1936, το Ηράκλειο Αττικής έχει πλέον παγιωθεί ως προάστιο της Αθήνας. Οι γειτονιές που δημιουργήθηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες λειτουργούν οργανωμένα, ενώ η καθημερινή ζωή περιστρέφεται γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό, τα σχολεία, τους ναούς και τους δημόσιους χώρους. Η Καλογρέζα και η Αλσούπολη συγκεντρώνουν σημαντικό εργατικό πληθυσμό, συνδεδεμένο με τα ανθρακωρυχεία και τη βιοτεχνία. Σημειώνεται πως η περιοχή της Καλογρέζας στην οποία λειτουργούσαν ανθρακωρυχεία αποτελούσε τότε τμήμα του ευρύτερου Δήμου Ηρακλείου Αττικής. Έτσι, σιγά σιγά η οικονομία της περιοχής σταθεροποιούταν, και -παρά το αυταρχικό πολιτικό πλαίσιο της εποχής – διαμορφώθηκε μια κοινωνία με ισχυρούς δεσμούς γειτονιάς και συνοχή.
Σταθεροποίηση και κοινωνική ωρίμανση
Το 1938 άρχισαν στο Ηράκλειο, γύρω από τη διασταύρωση Κύμης και Αντύπα, οι πρώτες γεωτρήσεις που κατέληξαν σε ανθρακωρυχεία λιγνίτη.
Η είσοδος του ορυχείου στην Κύμη.
Ξυλογραφία του H. Clerget σε σχέδιο του H. Belle (Le Tour du Monde 32/1876, σ. 80)
Εκμετάλλευση λιγνίτη και διοικητική ένταξη στο Ηράκλειο
Περισσότερα
Οι πρώτοι ιδιοκτήτες ήταν οι Χιώτες εφοπλιστές Μιχαληνός–Μίχαλος και ο Απόστολος Κιουζές-Πεζάς που μίσθωσε το 1940 τα λιγνιτωρυχεία Νέου Ηρακλείου. Τα ανθρακωρυχεία του Ηρακλείου κάλυπταν τις ανάγκες κάρβουνου της Ηλεκτρικής Εταιρείας, του εργοστασίου παραγωγής ρεύματος Κερατσινίου και της εταιρείας Γκαζιού.
Με την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο το 1940, η καθημερινότητα στο Ηράκλειο Αττικής αλλάζει απότομα.
Στο κατώφλι
του πολέμου
Περισσότερα
Άνδρες επιστρατεύονται και αναχωρούν από τον σιδηροδρομικό σταθμό, ενώ οι οικογένειες αντιμετωπίζουν ανασφάλεια και ελλείψεις. Οι εργατικές γειτονιές της Καλογρέζας και οι προσφυγικές συνοικίες πλήττονται ιδιαίτερα, καθώς η εργασία περιορίζεται και η επιβίωση δυσκολεύει.
Το 1941, με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αττική, το Ηράκλειο περνά στη συνθήκη της Κατοχής. Οι δεσμοί γειτονιάς, η εργατική εμπειρία και η προσφυγική μνήμη των προηγούμενων δεκαετιών συγκροτούν το κοινωνικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο θα αναπτυχθεί η Αντίσταση.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής το Ηράκλειο μετατράπηκε σε ελεγχόμενη ζώνη, ως χώρος αποθήκευσης καυσίμων, κάλυψης αρμάτων μάχης και οχημάτων. Για το λόγο αυτό, περιφράχθηκε με συρματοπλέγματα ένας ευρύτατος χώρος της περιοχής του κεντρικού Ηρακλείου μέσα στον οποίο κατασκευάστηκαν ορύγματα με κεκλιμένες παρειές, έτσι ώστε γερμανικά οχήματα και καύσιμα να μην είναι άμεσα ορατά από τα αεροπλάνα.
Γερμανική Κατοχή και Αντίσταση
Περισσότερα
Το Ηράκλειο είχε περικυκλωθεί από εκτεταμένη περίφραξη με συρματοπλέγματα, που εκτεινόταν από την οδό Αναμορφώσεως έως τον λόφο της Αγίας Τριάδας, την Ωραιοπούλου, την πλατεία Όθωνος, την οδό Φιλοθέης και τον Πράσινο Λόφο, σχηματίζοντας μια ελεγχόμενη στρατιωτική ζώνη με φυλάκια ελέγχου και οχυρωματικές θέσεις.
Άνθρωποι του Ηρακλείου στην Αντίσταση
Περισσότερα
Η μνήμη της Αντίστασης στο Ηράκλειο Αττικής παραμένει ζωντανή μέσα από τις μορφές αγωνιστών που σημάδεψαν την ιστορία της πόλης. Η Ηλέκτρα Αποστόλου, σύμβολο αγώνα και υπεράσπισης των δικαιωμάτων των γυναικών, θυσιάστηκε για την αντιστασιακή της δράση, έχοντας ζήσει διώξεις και φυλακίσεις. Το πατρικό της σπίτι ήταν εκεί όπου σήμερα δεσπόζει το «Πολύκεντρο Ηλέκτρα Αποστόλου». Ο νεαρός Παναγιώτης Μικρόπουλος, ανθρακωρύχος μόλις 19 ετών, εκτελέστηκε στο Μπλόκο της Καλογρέζας, αφού υπέστη βασανιστήρια χωρίς να λυγίσει. Ο Γιάννης Μπομποτίνος έφτασε στο Ηράκλειο το ’41 και ίδρυσε την Οργάνωση Ανατάσεως Γένους, ομάδα σαμποτέρ κατά των Γερμανών ενώ ο Κώστας Ωραιόπουλος έπεσε στην ιστορική διαδήλωση της 5ης Μαρτίου 1943 που απέτρεψε την επιβολή της πολιτικής επιστράτευσης των Ελλήνων. Όλοι μαζί αποτελούν διαχρονικά σύμβολα θυσίας και αντίστασης.
Ηρακλειώτες στο Μπλόκο της Καλογρέζας
Περισσότερα
Η 15η Μαρτίου 1944 χαράχτηκε ως μία από τις πιο σκοτεινές και τραγικές στιγμές της Κατοχής. Το Μπλόκο της Καλογρέζας, με τις μαζικές συλλήψεις, τα σκληρά βασανιστήρια και την εκτέλεση 22 αγωνιστών, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μνήμη του Ηρακλείου Αττικής. Πολλοί Ηρακλειώτες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης και πλήρωσαν με τη ζωή τους τον αγώνα για την ελευθερία. Το γεγονός αυτό παραμένει έως σήμερα ένα ισχυρό σύμβολο θυσίας, συλλογικής δράσης και ιστορικής μνήμης.
Το Ηράκλειο Αττικής αναβαθμίζεται σε Δήμο
Περισσότερα
Μετά τον πόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στην ελληνική επαρχία, το Ηράκλειο, όπως και άλλες περιοχές της Αθήνας, δέχτηκε νέους κατοίκους από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Στις 27 Νοεμβρίου 1948, λόγω της ραγδαίας πληθυσμιακής ανάπτυξης, η Κοινότητα Ηρακλείου αναγνωρίστηκε επίσημα ως Δήμος. Είχαν προηγηθεί η κατάργηση του οικισμού Άνω Ηράκλειο στις 16 Οκτωβρίου 1940 και η ένταξη της Κοινότητας στην Περιφέρεια Αττικής στις 26 Ιουλίου 1943.
Ο πληθυσμός του Ηρακλείου αυξάνεται ραγδαία
Από το 1951 έως το 1981, ο πληθυσμός του Ηρακλείου αυξανόταν πολύ γρήγορα, σχεδόν διπλασιαζόταν κάθε δέκα χρόνια.
Περισσότερα
5.500 περίπου κάτοικοι το 1951, 24.000 το 1971, περίπου 38.000 το 1981. Οι νέοι κάτοικοι προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Πελοπόννησος, η Ήπειρος, η Κρήτη, οι Σέρρες, η Ρούμελη, η Θεσσαλία και άλλες περιοχές.
Περισσότερα
Κατά τη δεκαετία του 1950 ξεκίνησε η οργανωμένη ανοικοδόμηση του Ηρακλείου, με τον Πράσινο Λόφο να κτίζεται από θύματα και αναπήρους πολέμου και την ανέγερση του ναού της Παναγίας να αρχίζει το 1955. Το 1957 τέθηκε ξανά σε λειτουργία ο σιδηροδρομικός σταθμός, συνδέοντας την περιοχή με την Αθήνα και τον Πειραιά. Τα επόμενα χρόνια το Ηράκλειο απέκτησε βασικές υποδομές, όπως δίκτυο ύδρευσης το 1958 και αποχέτευσης το 1963. Στον τομέα της εκπαίδευσης, το 1972 κατασκευάστηκε το σχολικό συγκρότημα στην οδό Πεύκων, το οποίο κάλυψε για δεκαετίες τις ανάγκες της μέσης εκπαίδευσης του Δήμου.
Ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής
της πόλης
Περισσότερα
Από τη δεκαετία του 1960 η πολιτιστική ζωή του Ηρακλείου παρουσίασε σημαντική ανάπτυξη. Το 1964 ιδρύθηκαν η Δημοτική Βιβλιοθήκη και μια μικρή δημοτική μπάντα, θέτοντας τις πρώτες βάσεις πολιτιστικής δράσης. Από το 1978 λειτούργησε η Κινηματογραφική Λέσχη του Δήμου, αρχικά στον κινηματογράφο «Άνοιξις» και αργότερα στον «Άννα-Μαρία». Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 δημιουργήθηκε η Θεατρική Σκηνή του Δήμου, από την οποία προέκυψαν νέες θεατρικές ομάδες. Ακολούθησαν η ίδρυση της Δημοτικής Ορχήστρας το 1982 και της Δημοτικής Χορωδίας το 1983. Το 1987 λειτούργησε ο Δημοτικός Κινηματογράφος «Νοσταλγία», ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ιδρύθηκε ο Δημοτικός Ραδιοφωνικός Σταθμός «Επικοινωνία», ενισχύοντας περαιτέρω την πολιτιστική έκφραση της πόλης.
στην ιστορία του Ν. Ηρακλείου
Περιηγηθείτε ψηφιακά
Εξερευνήστε τις εκθέσεις του Δήμου
Το Κτήμα Φιξ αφηγείται την ιστορία του
Διαβάστε την ιστορία του τόπου, όπως την αφηγείται το ίδιο το κτήμα
Εικόνες με Νόημα
Ανακαλύψτε εικόνες που αποκαλύπτουν κρυμμένες ιστορίες.
οι ταυτότητες με μνήμη
ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ
Ανακάλυψε το Ηράκλειο Αττικής μέσα από την εφαρμογή μας! Η εφαρμογή προσφέρει μια ολοκληρωμένη περιήγηση στην πόλη του Ηρακλείου Αττικής, συνδυάζοντας πληροφορίες, εικόνες και διαδραστικό χάρτη. Περιηγήσου στα αξιοθέατα, τα σημεία ενδιαφέροντος και τους χώρους πολιτισμού, μάθε για την ιστορία και τη ζωή της πόλης και σχεδίασε τη δική σου διαδρομή με ευκολία. Ζήσε μια μοναδική εμπειρία γνωριμίας με το Ηράκλειο Αττικής – όπου το παρελθόν συναντά το παρόν, μέσα από την τεχνολογία!
Διαθέσιμη εφαρμογή σε android & ios
Με οδηγό την ιστορία μας και πυξίδα την καινοτομία, διαμορφώνουμε το Ηράκλειο του αύριο. Το e-raklio Culture αποτελεί ένα ακόμη βήμα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δήμου μας, αναδεικνύοντας τον πολιτιστικό μας πλούτο και ενισχύοντας την εξωστρέφεια του Ηρακλείου Αττικής. Συνεχίζουμε να επενδύουμε σε δράσεις και καινοτόμες πρωτοβουλίες που φέρνουν τον πολίτη στο επίκεντρο. Σας καλωσορίζω σε αυτή τη νέα ψηφιακή διαδρομή στην πόλη μας.
Νίκος Μπάμπαλος
Το e-raklio Culture είναι μια ανοιχτή πρόσκληση να γνωρίσουμε ξανά την πόλη μας μέσα από έναν σύγχρονο ψηφιακό ξεναγό όπου η πολιτιστική μας ταυτότητα γίνεται προσβάσιμη σε όλους. Σας προσκαλώ να περιηγηθείτε και να ανακαλύψετε το Ηράκλειο Αττικής, τις γειτονιές και τους ανθρώπους της μέσα από μια νέα, δυναμική ψηφιακή εμπειρία.
Αιμιλία Τζίβα
Αντιδήμαρχος Ψηφιακής Πολιτικής, Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων
Κατερίνα Ζαγγανά
Εντεταλμένη Δημοτική Σύμβουλος
με γενική εποπτεία
και συντονισμό των θεμάτων Πολιτισμού και Δημοσίων Σχέσεων