Χρονολόγιο
Σημαντικοί σταθμοί
στην ιστορία του Ν. Ηρακλείου
7ος - 10ς αι. π.Χ.
Πρώτες αναφορές για την περιοχή του Ηρακλείου Αττικής κατά την Αρχαιότητα

Οι πρώτες αναφορές για την περιοχή εντοπίζονται στους κλασικούς χρόνους και συνδέονται με τον δήμο των Ιφιτιδών ή Ηφαιστιάδων. Εικάζεται πως το «Ηφαιστίον» παραπέμπει σε ένα πολιτισμικό και θρησκευτικό πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύχθηκε η ανθρώπινη δραστηριότητα. Η λατρεία του Ηφαίστου συνδέεται με την παραγωγική δραστηριότητα της εποχής. Η περιοχή αποτελούσε αγροτικό χώρο με καλλιέργειες και μικρούς οικισμούς.

2oς αι. μ.Χ.
Το Ηράκλειο εντάσσεται πλήρως
στη Ρωμαϊκή Αθήνα

“Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, το Ηράκλειο εντάσσεται πλήρως στο διοικητικό και τεχνικό σύστημα της Αθήνας. Σημαντικό τεκμήριο αποτελεί το Αδριάνειο Υδραγωγείο (2ος αι. μ.Χ.), τμήματα του οποίου διέρχονταν από την περιοχή.

 Το έργο αυτό εξασφάλισε την υδροδότηση της Αθήνας και ανέδειξε τη στρατηγική σημασία του Ηρακλείου στο δίκτυο υποδομών της εποχής.”

4ος-12ος αι. μ.Χ.
Ανάπτυξη του Ηρακλείου ως αγροτικού χώρου στα βυζαντινά χρόνια

Στα Βυζαντινά χρόνια το Ηράκλειο αποτελούσε αγροτικό χώρο με καλλιέργειες, μικρούς οικισμούς και λατρευτικά κέντρα. Σημαντικό μνημείο της περιόδου αποτελεί ο Ναός Αγίου Γεωργίου που συνδέεται με τη μεσαιωνική εκκλησιαστική παράδοση της περιοχής.

/ 1204–1456
Το Ηράκλειο εντάσσεται στο Δουκάτο των Αθηνών

Κατά τη φραγκοκρατία, και μετά το 1204, η περιοχή εντάσσεται στο Δουκάτο των Αθηνών, διατηρώντας τον αγροτικό της χαρακτήρα και την εκκλησιαστική της παράδοση έως την Οθωμανική περίοδο.

/ 1456-1830
Οθωμανική περίοδος

Μετά το 1456 η περιοχή εντάσσεται στο οθωμανικό διοικητικό σύστημα ως μέρος του καζά των Αθηνών. Το Αράκλι, γλωσσική εξέλιξη της αρχαίας ονομασίας Ηράκλειο, διατηρεί τον αγροτικό του χαρακτήρα ενώ, παράλληλα, υφίσταται πληθυσμιακή ύφεση λόγω των πολεμικών συγκρούσεων και των επιδημιών των αρχών του 19ου αιώνα.

/ 1837
Η εγκατάσταση της οικογένειας Φιξ στο Ηράκλειο

Με την ανακήρυξη του Βαυαρού Όθωνα ως πρώτου βασιλιά της Ελλάδας, ξεκίνησε μια νέα εποχή για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Τον Μάιο του 1837, τέσσερις Βαυαροί στρατιωτικοί —οι Νάιντελ (Neidel), Βέρνερ (Werner), Βουθ (Wuth) και Ζίγκλερ (Ziegler)— υπέβαλαν αίτημα προς τον βασιλιά Όθωνα, ζητώντας την άδεια να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα. Το αίτημά τους αποτέλεσε την αφετηρία για την ίδρυση της βαυαρικής στρατιωτικής αποικίας στο αραιοκατοικημένο τότε Ηράκλειο.

/ 1833-1837
Ιδρύεται στο Ηράκλειο η Βαυαρική Στρατιωτική Αποικία

Με την ανακήρυξη του Βαυαρού Όθωνα ως πρώτου βασιλιά της Ελλάδας, ξεκίνησε μια νέα εποχή για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Τον Μάιο του 1837, τέσσερις Βαυαροί στρατιωτικοί —οι Νάιντελ (Neidel), Βέρνερ (Werner), Βουθ (Wuth) και Ζίγκλερ (Ziegler)— υπέβαλαν αίτημα προς τον βασιλιά Όθωνα, ζητώντας την άδεια να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα. Το αίτημά τους αποτέλεσε την αφετηρία για την ίδρυση της βαυαρικής στρατιωτικής αποικίας στο αραιοκατοικημένο τότε Ηράκλειο.

24 Μαΐου &
11 Ιουνίου 1837
Τα Βασιλικά Διατάγματα ίδρυσης της στρατιωτικής αποικίας

Η ίδρυση στρατιωτικής αποικίας στο Ηράκλειο θεσμοθετήθηκε με τα Βασιλικά Διατάγματα της 24ης Μαΐου και της 11ης Ιουνίου 1837.
 Τα διατάγματα αυτά ρύθμιζαν με σαφήνεια ζητήματα παραχώρησης γης, διοίκησης και προνομίων στους νέους οικιστές. Προβλεπόταν η απόδοση αγροτεμαχίων, κατοικιών και μέσων παραγωγής, με στόχο την οικονομική αυτάρκεια και τη μόνιμη εγκατάσταση των Βαυαρών. Η κρατική αυτή παρέμβαση σηματοδοτεί τη μετάβαση από την πρωτοβουλία στην επίσημη ίδρυση του «βαυαρικού Ηρακλείου», το οποίο αποτέλεσε τον πυρήνα του σύγχρονου οικισμού και εντάχθηκε οργανικά στον σχεδιασμό του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

/ 1837-1838
Το πρώτο Κτηματολόγιο της Ελλάδας

Το πρώτο κτηματολόγιο στην Ελλάδα συντάχθηκε στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Οθωνα και αφορά τον συνοικισμό Αράκλι ή Ηράκλη. Η γεωμετρική αποτύπωση έγινε από τον γεωμέτρη δεκανέα Bauer τo 1837. H έκταση διανεμήθηκε σε ανεξάρτητα τμήματα ανά κατηγορία ποιότητας και χρήσης γης που μπορούσαν να παραχωρηθούν σε κάθε οικιστή. Στο κτηματολογικό διάγραμμα του Bauer το 1837, σε κλίμακα 1:4.000, αποτυπώνονται βασικά τοπογραφικά και τοπωνυμικά στοιχεία της περιοχής του τότε Αρακλίου. Μεταξύ αυτών καταγράφεται η τότε δεντροφυτεμένη περιοχή του Πρασίνου Λόφου που δεν κατατμήθηκε λόγω του πράσινου, το ρέμα που σήμερα είναι κοινό όριο των Δήμων Ηρακλείου και Αμαρουσίου και η Πλαπούτα, ως δρόμος που συνέδεε τη Νέα Ιωνία με το Χαλάνδρι, δηλαδή η σημερινή οδός Καποδιστρίου. Το 1838, σύμφωνα με το πρώτο κτηματολόγιο, στην «αποικία» ζούσαν 30 άνδρες, 7 γυναίκες και 5 παιδιά. Κάθε οικογένεια πήρε υλικά για ένα σπίτι και 42 στρέμματα (αναφέρονται και 80 στρέμματα) για καλλιέργεια.

/ 1840-1843
Χριστόφορος Νέζερ: ο πρώτος επιστάτης βαυαρικού οικισμού ιδρύει σχολείο και διδάσκει

Ο Γιόχαν Κρίστοφ Νέζερ (1808–1883) ανέλαβε την παραλαβή και φύλαξη της Ακρόπολης μετά την αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων ενώ, παράλληλα, ορίστηκε πρώτος επιστάτης του βαυαρικού οικισμού Ηρακλείου. Το 1840 προχώρησε στο κλείσιμο των 12 οινοπωλείων σε έναν οικισμό που κατοικούσαν 3 αγαμοι άνδες και 15 οικογένειες και ίδρυσε σχολείο, στο οποίο δίδασκε ο ίδιος, δίνοντας έμφαση στην εκπαίδευση, την κοινωνική πειθαρχία και την αγροτική αυτάρκεια των κατοίκων.

/ 1842-1845
Ανεγείρεται ο Καθολικός Ναός Αγίου Λουκά σε σχέδια Θ. Χάνσεν

Το 1842 ανεγέρθη ο Καθολικός Ναός Αγίου Λουκά, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της οθωνικής περιόδου στην Αττική. Ολοκληρώθηκε το 1845, σε στενή συνεργασία του βασιλιά Όθωνα με τον καθολικό επίσκοπο Ελλάδος Ιωσήφ Μπλανσίς. Με βασιλικό διάταγμα παραχωρήθηκε το οικόπεδο και τέθηκε ο θεμέλιος λίθος, υπογραμμίζοντας τον θεσμικό ρόλο του καθολικού στοιχείου στον νέο οικισμό. Ο νεογοτθικός ναός, σε σχέδια του Θ. Χάνσεν, αποτελεί επίκεντρο θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής μέχρι σήμερα, καθιστώντας το Ηράκλειο λίκνο του καθολικισμού στην Αττική.

/ 1858-1862
Το πρώτο ζυθοποιείο της Ελλάδας στο Ηράκλειο

Ο Johannes Karl Fuchs έστησε στην αυλή του σπιτιού του το πρώτο ζυθοποιείο της Ελλάδας, το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα. Το ζυθοποιείο λειτουργούσε και ως ταβέρνα, προσφέροντας τη μπύρα που παρήγαγε στους Βαυαρούς αξιωματικούς που διέμεναν στην περιοχή. Παρά την πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, η επιχειρηματική αυτή προσπάθεια ήταν πολύ πετυχημένη ενώ η μπύρα είχε τεράστια ζήτηση, μετέπειτα και από Έλληνες. Η πρώτη μπύρα που παρασκευάστηκε στη χώρα παίρνει φυσικά το οικογενειακό όνομα FIX. Η οικογένεια Φιξ κατείχε το μονοπώλιο της μπύρας στην Ελλάδα από το 1864 ως το 1963.

/ 1862-1938
Από Βαυαρική κοινότητα σε μικτή κοινότητα Ελλήνων και Ελληνοκαθολικών

Μετά την έξωση του Όθωνα το 1862, ο οικισμός του Ηράκλειου ως Μικρή Βαυαρία άρχισε να φθίνει. Αρκετές οικογένειες, από τους περίπου 70 κατοίκους, ακολούθησαν τον εκθρονισμένο Βασιλιά. Οι κάτοικοι που έμειναν για να διατηρήσουν τον οικισμό έκαναν προξενιά με καθολικές οικογένειες κυρίως από τη Σύρο, με αποτέλεσμα την εγκατάσταση πολλών Ελληνοκαθολικών οικογενειών από τις Κυκλάδες στις οδούς Πίνδου, Δωδεκανήσου, Ανδρούτσου, Μουστακλή, Αλωνίων και Πλαπούτα. Το Ηράκλειο διατήρησε τον βαυαρικό του χαρακτήρα με την πάροδο του χρόνου, αλλά εξελίχθηκε σε μια μοναδική μικτή κοινότητα Ελλήνων και Ελληνοκαθολικών που θυμίζει την αρχική «βαυαρική» περίοδο.

/ 1885-1938
Το «Θηρίο» μπαίνει σε λειτουργία και ενώνει το Ηράκλειο με την Αθήνα

“Το «Θηρίο» όπως ονόμαζαν το τρένο εκείνη την εποχή γεννήθηκε την Καθαρή Δευτέρα του 1885. Η νέα γραμμή της Εταιρείας Σιδηροδρόμων Αττικής, Αθηνών-Λαυρίου, «με διακλάδωση στο Ηράκλειον», ένωνε την Αθήνα με την Κηφισιά και το Λαύριο. Είχε την αφετηρία της στην αρχή της Γ΄ Σεπτεμβρίου – Πλατεία Λαυρίου. Το τρένο ήταν κατασκευασμένο στο Βέλγιο και μπορούσε να σύρει μέχρι 12 βαγόνια που χωρούσαν έως 300 επιβάτες, αναπτύσσοντας ταχύτητα 40 χιλιομέτρων. Το τρένο απεσύρθη στις 8 Αυγούστου του 1938.
Το προσωνύμιο «Το Θηρίο» (με αναφορά στο «θηρίο» του Καραγκιόζη), το απέκτησε λόγω του θορύβου που έκανε και του μαύρου καπνού που έβγαζε. “

/ 1912-1925
Το Ηράκλειο Αττικής αυτοτελής κοινότητα

Το 1912 αποτελεί έτος ορόσημο για το Ηράκλειο Αττικής, καθώς με τον νόμο «Περί Δήμων και Κοινοτήτων» (ΔΝΖ’υπ’ αριθμ. 4057), ο οποίος επέτρεπε σε οικισμούς που διέθεταν σχολείο ή είχαν πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων να αυτονομηθούν, το Ηράκλειο αποσπάστηκε διοικητικά από τον Δήμο Αμαρουσίου και αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής Κοινότητα Ηρακλείου. Το 1925 ο οικισμός, ο οποίος είχε στο μεταξύ απορροφήσει και τον παρακείμενο οικισμό «Χαλκωματάδες», αποχωρίστηκε από το Δήμο Αθηναίων και έγινε η ανεξάρτητη Κοινότητα Ηρακλείου, στην οποία συμπεριλήφθηκε και η περιοχή της Γλυκόβρυσης ή Λυκόβρυσης.

/ 1920–1930
Εκπαίδευση και κοινωνική οργάνωση

Τη δεκαετία 1920-1930 ενισχύονται οι εκπαιδευτικές υποδομές του Ηρακλείου. Το 1ο Δημοτικό Σχολείο Κάτω Ηρακλείου ανεγείρεται στις αρχές της δεκαετίας του 1920, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες ενός αυξανόμενου μαθητικού πληθυσμού. Κατά τη δεκαετία του 1930, το 2ο και το 3ο Δημοτικό Σχολείο λειτουργούν προσωρινά σε ιδιωτικούς χώρους, γεγονός που καταδεικνύει τόσο τη δημογραφική πίεση όσο και την περιορισμένη διαθεσιμότητα δημόσιων κτιρίων. Η εκπαίδευση αναδεικνύεται σε βασικό παράγοντα κοινωνικής ένταξης και σταθερότητας, ιδίως σε μια κοινότητα που προετοιμάζεται να υποδεχθεί σημαντικές πληθυσμιακές μεταβολές.

/ 1922–1935
Η πληθυσμιακή τομή του 1922 και η διοικητική επικράτεια

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 επιφέρει δραματική πληθυσμιακή αύξηση στο Ηράκλειο Αττικής. Περίπου 2.500 Μικρασιάτες πρόσφυγες απογράφονται στην περιοχή, σε αντίθεση με τις 341 οικογένειες που υπήρχαν το 1920. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται και πρόσφυγες που εγκαθίστανται στη Νέα Ιωνία, η οποία έως το 1934 δεν είχε ακόμη συσταθεί ως Δήμος. Η διοικητική επικράτεια του Ηρακλείου τότε περιλάμβανε την Καλογρέζα και την Αλσούπολη. Οι νεοαφιχθέντες στεγάστηκαν προσωρινά σε αποθήκες, σχολεία, εκκλησίες και εγκαταλειμμένα σπίτια, ενώ δεν ήταν λίγοι εκείνοι που κατέφυγαν σε σκηνές και αυτοσχέδια παραπήγματα. Το Ηράκλειο βρέθηκε αντιμέτωπο με μια πρωτόγνωρη ανθρωπιστική και κοινωνική πρόκληση.

/ 1923–1928
Η οργάνωση των προσφυγικών συνοικισμών και η θεμελίωση του σύγχρονου Ηρακλείου

Σταδιακά, με τη δράση της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) και τη συνδρομή ιδιωτών και φιλανθρωπικών οργανώσεων, ξεκινά η οργανωμένη αποκατάσταση των προσφύγων. Δημιουργούνται προσφυγικοί συνοικισμοί κυρίως στην ευρύτερη περιοχή των Ποδαράδων και της Καλογρέζας, όπου ανεγείρονται εκατοντάδες κατοικίες. Οι πρώτες κατασκευές είναι πρόχειρες, όμως με την πάροδο του χρόνου αντικαθίστανται από πιο μόνιμα κτίσματα. Οι νέες συνοικίες που επεκτείνουν τον οικιστικό ιστό του Ηρακλείου και αλλάζουν τη χωρική του οργάνωση με νέες γειτονιές αλλά και οι νέες τεχνικές και επαγγελματικές δεξιότητες που φέρνουν μαζί τους οι πρόσφυγες, συνδέονται άμεσα με τη μελλοντική του ανάπτυξη και τη μεταβολή της τοπικής οικονομία. Το Ηράκλειο από αγροτικός οικισμός, αποκτά σταδιακά βιοτεχνικά και προαστιακά χαρακτηριστικά. Η περίοδος 1922–1928 αποτελεί δίχως αμφιβολία τη θεμελίωση του σύγχρονου Ηρακλείου.

/ 1928
Ένα αναπτυσσόμενο προάστιο

Το 1928, με 3.000 κατοίκους και τη νέα γειτονιά του Νέου Ηρακλείου (περιοχή προς Ν. Ιωνία και Μαρούσι), το Ηράκλειο Αττικής συγκαταλεγόταν πλέον στους 11 μεγαλύτερους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, με ραγδαία πληθυσμιακή και οικιστική ανάπτυξη. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στη λειτουργία του σιδηροδρόμου, στην προσφυγική εγκατάσταση, στη σταδιακή διαμόρφωση γειτονιών γύρω από τον σταθμό και τον Άγιο Λουκά, αλλά και στη σταθερή ανάπτυξή του χάρη στο ήπιο κλίμα, τη γεωγραφική του θέση και τον ρόλο του ως συγκοινωνιακού κόμβου. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, ο οικισμός είχε πλέον μεταβεί από αγροτικό χωριό σε λειτουργικό προάστιο της Αθήνας, με σαφή κοινωνική και πολεοδομική ταυτότητα.

/ 1935
Ο Άγιος Γεώργιος σύμβολο της προσφυγικής μνήμης και της μεταπολεμικής κοινωνίας

Το 1935, στη θέση του παλαιού ναού του Αγίου Γεωργίου, ανεγέρθη νέος, μεγαλύτερος ναός, που αντανακλούσε την πληθυσμιακή και πνευματική ανάπτυξη της περιοχής. Το 1958, ο ναός αγιογραφείται από τον Φώτης Κόντογλου και τους μαθητές του, συνδέοντας το Ηράκλειο με το καλλιτεχνικό και πνευματικό ρεύμα της μεταβυζαντινής αναγέννησης. Το έργο αυτό αποτελεί μέχρι σήμερα πολιτισμική δήλωση, που ενσωματώνει τη μνήμη των προσφύγων και τη συλλογική ταυτότητα της μεταπολεμικής κοινωνίας.

/ 1938
Η Αγία Τριάδα και ο δημόσιος χώρος

Το 1938 ολοκληρώθηκε η ανέγερση του ναού Αγίας Τριάδας, η οποία είχε ξεκινήσει από το 1920. Ο ναός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και κοινωνικά σημεία αναφοράς της περιοχής, καθώς αποτελούσε τόπο συνάντησης και καθημερινής ζωής ήδη από τα πρώτα χρόνια.

/ 1936-1940
Σταθεροποίηση και κοινωνική ωρίμανση

Μετά το 1936, το Ηράκλειο Αττικής έχει πλέον παγιωθεί ως προάστιο της Αθήνας. Οι γειτονιές που δημιουργήθηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες λειτουργούν οργανωμένα, ενώ η καθημερινή ζωή περιστρέφεται γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό, τα σχολεία, τους ναούς και τους δημόσιους χώρους. Η Καλογρέζα και η Αλσούπολη συγκεντρώνουν σημαντικό εργατικό πληθυσμό, συνδεδεμένο με τα ανθρακωρυχεία και τη βιοτεχνία. Σημειώνεται πως η περιοχή της Καλογρέζας στην οποία λειτουργούσαν ανθρακωρυχεία αποτελούσε τότε τμήμα του ευρύτερου Δήμου Ηρακλείου Αττικής. Έτσι, σιγά σιγά η οικονομία της περιοχής σταθεροποιούταν, και -παρά το αυταρχικό πολιτικό πλαίσιο της εποχής – διαμορφώθηκε μια κοινωνία με ισχυρούς δεσμούς γειτονιάς και συνοχή.

/ 1938-1958
Εκμετάλλευση λιγνίτη και διοικητική ένταξη στο Ηράκλειο

Το 1938 άρχισαν στο Ηράκλειο, γύρω από τη διασταύρωση Κύμης και Αντύπα, οι πρώτες γεωτρήσεις που κατέληξαν σε ανθρακωρυχεία λιγνίτη. Οι πρώτοι ιδιοκτήτες ήταν οι Χιώτες εφοπλιστές Μιχαληνός–Μίχαλος και ο Απόστολος Κιουζές-Πεζάς που μίσθωσε το 1940 τα λιγνιτωρυχεία Νέου Ηρακλείου. Τα ανθρακωρυχεία του Ηρακλείου κάλυπταν τις ανάγκες κάρβουνου της Ηλεκτρικής Εταιρείας, του εργοστασίου παραγωγής ρεύματος Κερατσινίου και της εταιρείας Γκαζιού.

/ 1941
Στο κατώφλι του πολέμου

Με την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο το 1940, η καθημερινότητα στο Ηράκλειο Αττικής αλλάζει απότομα. Άνδρες επιστρατεύονται και αναχωρούν από τον σιδηροδρομικό σταθμό, ενώ οι οικογένειες αντιμετωπίζουν ανασφάλεια και ελλείψεις. Οι εργατικές γειτονιές της Καλογρέζας και οι προσφυγικές συνοικίες πλήττονται ιδιαίτερα, καθώς η εργασία περιορίζεται και η επιβίωση δυσκολεύει.
Το 1941, με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αττική, το Ηράκλειο περνά στη συνθήκη της Κατοχής. Οι δεσμοί γειτονιάς, η εργατική εμπειρία και η προσφυγική μνήμη των προηγούμενων δεκαετιών συγκροτούν το κοινωνικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο θα αναπτυχθεί η Αντίσταση.

/ 1941-1944
Άνθρωποι του Ηρακλείου στην Αντίσταση

Η μνήμη της Αντίστασης στο Ηράκλειο Αττικής παραμένει ζωντανή μέσα από τις μορφές αγωνιστών που σημάδεψαν την ιστορία της πόλης. Η Ηλέκτρα Αποστόλου, σύμβολο αγώνα και υπεράσπισης των δικαιωμάτων των γυναικών, θυσιάστηκε για την αντιστασιακή της δράση, έχοντας ζήσει διώξεις και φυλακίσεις. Το πατρικό της σπίτι ήταν εκεί όπου σήμερα δεσπόζει το «Πολύκεντρο Ηλέκτρα Αποστόλου». Ο νεαρός Παναγιώτης Μικρόπουλος, ανθρακωρύχος μόλις 19 ετών, εκτελέστηκε στο Μπλόκο της Καλογρέζας, αφού υπέστη βασανιστήρια χωρίς να λυγίσει. Ο Γιάννης Μπομποτίνος έφτασε στο Ηράκλειο το ’41 και ίδρυσε την Οργάνωση Ανατάσεως Γένους, ομάδα σαμποτέρ κατά των Γερμανών ενώ ο Κώστας Ωραιόπουλος έπεσε στην ιστορική διαδήλωση της 5ης Μαρτίου 1943 που απέτρεψε την επιβολή της πολιτικής επιστράτευσης των Ελλήνων. Όλοι μαζί αποτελούν διαχρονικά σύμβολα θυσίας και αντίστασης.

/ 1944
Ηρακλειώτες στο Μπλόκο της Καλογρέζας

Η 15η Μαρτίου 1944 χαράχτηκε ως μία από τις πιο σκοτεινές και τραγικές στιγμές της Κατοχής. Το Μπλόκο της Καλογρέζας, με τις μαζικές συλλήψεις, τα σκληρά βασανιστήρια και την εκτέλεση 22 αγωνιστών, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μνήμη του Ηρακλείου Αττικής. Πολλοί Ηρακλειώτες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης και πλήρωσαν με τη ζωή τους τον αγώνα για την ελευθερία. Το γεγονός αυτό παραμένει έως σήμερα ένα ισχυρό σύμβολο θυσίας, συλλογικής δράσης και ιστορικής μνήμης.

/1948
Το Ηράκλειο Αττικής αναβαθμίζεται σε Δήμο

Μετά τον πόλεμο, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, που προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στην ελληνική επαρχία, το Ηράκλειο, όπως και άλλες περιοχές της Αθήνας, δέχτηκε νέους κατοίκους από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Στις 27 Νοεμβρίου 1948, λόγω της ραγδαίας πληθυσμιακής ανάπτυξης, η Κοινότητα Ηρακλείου αναγνωρίστηκε επίσημα ως Δήμος. Είχαν προηγηθεί η κατάργηση του οικισμού Άνω Ηράκλειο στις 16 Οκτωβρίου 1940 και η ένταξη της Κοινότητας στην Περιφέρεια Αττικής στις 26 Ιουλίου 1943.

/ 1951-1981
Ο πληθυσμός του Ηρακλείου αυξάνεται ραγδαία

Από το 1951 έως το 1981, ο πληθυσμός του Ηρακλείου αυξανόταν πολύ γρήγορα, σχεδόν διπλασιαζόταν κάθε δέκα χρόνια: 5.500 περίπου κάτοικοι το 1951, 24.000 το 1971, περίπου 38.000 το 1981. Οι νέοι κάτοικοι προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Πελοπόννησος, η Ήπειρος, η Κρήτη, οι Σέρρες, η Ρούμελη, η Θεσσαλία και άλλες περιοχές.

/ 1957 -1972
Υποδομές: ο δρόμος προς την αστική ανάπτυξη

Κατά τη δεκαετία του 1950 ξεκίνησε η οργανωμένη ανοικοδόμηση του Ηρακλείου, με τον Πράσινο Λόφο να κτίζεται από θύματα και αναπήρους πολέμου και την ανέγερση του ναού της Παναγίας να αρχίζει το 1955. Το 1957 τέθηκε ξανά σε λειτουργία ο σιδηροδρομικός σταθμός, συνδέοντας την περιοχή με την Αθήνα και τον Πειραιά. Τα επόμενα χρόνια το Ηράκλειο απέκτησε βασικές υποδομές, όπως δίκτυο ύδρευσης το 1958 και αποχέτευσης το 1963. Στον τομέα της εκπαίδευσης, το 1972 κατασκευάστηκε το σχολικό συγκρότημα στην οδό Πεύκων, το οποίο κάλυψε για δεκαετίες τις ανάγκες της μέσης εκπαίδευσης του Δήμου.

/ 1964-1983
Ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής της πόλης

Από τη δεκαετία του 1960 η πολιτιστική ζωή του Ηρακλείου παρουσίασε σημαντική ανάπτυξη. Το 1964 ιδρύθηκαν η Δημοτική Βιβλιοθήκη και μια μικρή δημοτική μπάντα, θέτοντας τις πρώτες βάσεις πολιτιστικής δράσης. Από το 1978 λειτούργησε η Κινηματογραφική Λέσχη του Δήμου, αρχικά στον κινηματογράφο «Άνοιξις» και αργότερα στον «Άννα-Μαρία». Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 δημιουργήθηκε η Θεατρική Σκηνή του Δήμου, από την οποία προέκυψαν νέες θεατρικές ομάδες. Ακολούθησαν η ίδρυση της Δημοτικής Ορχήστρας το 1982 και της Δημοτικής Χορωδίας το 1983. Το 1987 λειτούργησε ο Δημοτικός Κινηματογράφος «Νοσταλγία», ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ιδρύθηκε ο Δημοτικός Ραδιοφωνικός Σταθμός «Επικοινωνία», ενισχύοντας περαιτέρω την πολιτιστική έκφραση της πόλης.

/ Δεκαετία 1980
Η δεκαετία της αντιπαροχής - Σταθεροποίηση του συντελεστή δόμησης

Η οικοδομική έκρηξη μεταβάλλει οριστικά την εικόνα της πόλης. Διαμορφώνεται η σύγχρονη πολεοδομική φυσιογνωμία του Ηρακλείου.

/ 1993-1997
Έγκριση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου

Καθορίζεται η σύγχρονη πολεοδομική οργάνωση της πόλης.

/ 1994
Ο Δήμος αποκτά τη Βίλα «Αλίκη»

Η βίλα «Αλίκη» ή αλλιώς βίλα «Παπαδάκηδων» ήταν η θερινή κατοικία της πριγκίπισσας Αλίκης, της μητέρας του Φιλίππου, δούκα του Εδιμβούργου και συζύγου της βασίλισσας Ελισάβετ Β’. Το 1994 ο Δήμος αγόρασε το κτήριο και χρησιμοποιείται ως Δημοτικό ΚΑΠΗ.

/ 2010
Ο Δήμος διεκδικεί τον Υποσταθμό της ΔΕΗ

Η βίλα «Αλίκη» ή αλλιώς βίλα «Παπαδάκηδων» ήταν η θερινή κατοικία της πριγκίπισσας Αλίκης, της μητέρας του Φιλίππου, δούκα του Εδιμβούργου και συζύγου της βασίλισσας Ελισάβετ Β’. Το 1994 ο Δήμος αγόρασε το κτήριο και χρησιμοποιείται ως Δημοτικό ΚΑΠΗ.

/ 2023
Το Κτήμα Φιξ ανήκει πλέον στο Ηράκλειο Αττικής

Μετά από 37 χρόνια αγώνων και διεκδικήσεων, το ιστορικό Κτήμα Φιξ περνά οριστικά στην κυριότητα του Δήμου και παραδίδεται στους δημότες, κλείνοντας έναν ιστορικό κύκλο που ξεκίνησε με την αγορά του κτήματος από την οικογένεια Φιξ το 1835.

/ 2025
Νέο Πολιτιστικό Κέντρο «Ο.Τ 216»

Στο πάρκο της οδού Πεύκων δημιουργήθηκε ένας νέος, σύγχρονος δημοτικός πολυχώρος πολιτισμού. Το κτίριο κατασκευάστηκε στη θέση ενός παλαιού ιστορικού εργοστασίου και αποτελεί πλέον σημαντικό χώρο πολιτιστικών και κοινωνικών εκδηλώσεων της πόλης.